Zaćmienie Słońca 12 sierpnia. W Polsce będzie częściowe
12 sierpnia 2026 roku dojdzie do całkowitego zaćmienia Słońca. Pas całkowitego zaćmienia przejdzie m.in. przez Grenlandię, Islandię, północną część Hiszpanii oraz niewielki fragment Portugalii. W tych miejscach Księżyc na krótko całkowicie zasłoni tarczę słoneczną. W większości pozostałych części Europy, w tym w Polsce, zaćmienie będzie częściowe.
W naszym kraju zjawisko rozpocznie się wieczorem, po godz. 19. Dokładna godzina i stopień zasłonięcia tarczy Słońca będą zależały od miejsca obserwacji. Przykładowo w Warszawie początek zaćmienia przewidywany jest około godz. 19:14, a jego maksimum około godz. 20:02. Zjawisko zakończy się tam wraz ze zbliżającym się zachodem Słońca.
To właśnie późna pora sprawi, że obserwatorzy powinni wybrać miejsce z odsłoniętym zachodnim horyzontem. NASA zwraca uwagę, że w wielu częściach Europy Słońce będzie zachodziło jeszcze w trakcie trwania zaćmienia.
PSE przygotowuje się na zaćmienie. Chodzi o fotowoltaikę
Nietypowe zjawisko astronomiczne ma również znaczenie dla energetyki. Polskie Sieci Elektroenergetyczne poinformowały, że zaćmienie zostało uwzględnione w analizach oraz planach pracy Krajowego Systemu Elektroenergetycznego.
Powód jest prosty – w chwili, gdy Księżyc zacznie zasłaniać Słońce, spadnie ilość promieniowania docierającego do paneli fotowoltaicznych. W efekcie na krótki czas zmniejszy się produkcja energii elektrycznej z instalacji PV.
Skala fotowoltaiki w Polsce jest już ogromna. Według danych podanych przez PSE łączna moc zainstalowanych źródeł fotowoltaicznych wynosi obecnie około 27,5 GW.
Jednocześnie operator uspokaja, że w przypadku Polski zaćmienie nastąpi po godz. 19, czyli w czasie, kiedy produkcja energii ze słońca i tak jest już znacznie niższa niż w środku dnia. PSE uwzględnia jednak przewidywaną zmianę generacji w planowaniu pracy systemu.
W Europie produkcja może spaść nawet o 9,7 GW
Znacznie większą skalę zjawiska widać po spojrzeniu na cały europejski system energetyczny.
Europejska Sieć Operatorów Systemów Przesyłowych Energii Elektrycznej ENTSO-E szacuje, że przy bezchmurnej pogodzie produkcja energii z fotowoltaiki może podczas zaćmienia zmniejszyć się w Europie nawet o 9,7 GW. Największego wpływu spodziewają się operatorzy przede wszystkim w Hiszpanii oraz Niemczech.
Zmiana będzie przy tym stosunkowo szybka. Według ENTSO-E wpływ zaćmienia na generację PV będzie widoczny w europejskim systemie mniej więcej pomiędzy godz. 19:15 a 21:30 czasu środkowoeuropejskiego letniego. Najpierw produkcja ze słońca będzie spadała wraz z przesuwaniem się cienia Księżyca, a później ponownie wzrośnie.
Dla operatorów problemem nie jest więc samo zmniejszenie produkcji, ale tempo zachodzącej zmiany i konieczność odpowiedniego zbilansowania całego europejskiego systemu.
Operatorzy sieci podjęli specjalne działania
ENTSO-E zapewnia, że europejscy operatorzy są przygotowani na wydarzenie. Personel centrów sterowania został wcześniej poinformowany o spodziewanym przebiegu zjawiska, a uczestnicy rynku otrzymali informacje dotyczące prognozowanego spadku generacji ze źródeł słonecznych.
Operatorzy otrzymują również dodatkowe, aktualizowane prognozy produkcji fotowoltaicznej. W czasie zaćmienia mają być ograniczane planowane wyłączenia elementów sieci, aby zachować możliwie dużą elastyczność systemu. ENTSO-E uruchomiło także specjalny zespół, którego zadaniem jest koordynacja przygotowań i wymiana informacji pomiędzy operatorami poszczególnych państw.
PSE zwróciło natomiast uwagę uczestnikom rynku energii, że wpływ zaćmienia powinien zostać uwzględniony przy bilansowaniu ich portfeli zakupowo-sprzedażowych.
Komunikaty nie oznaczają więc, że właściciele domowych instalacji fotowoltaicznych powinni wyłączać panele lub podejmować dodatkowe działania. Chodzi przede wszystkim o wcześniejsze przygotowanie operatorów i rynku na przewidywalną, ale nietypową zmianę produkcji energii.
Dlaczego zaćmienie jest dziś ważniejsze dla energetyki?
Jeszcze kilkanaście lat temu podobne zjawisko miało znacznie mniejsze znaczenie dla pracy europejskich sieci energetycznych. Sytuacja zmieniła się wraz z gwałtownym rozwojem odnawialnych źródeł energii.
Według ENTSO-E energia słoneczna odpowiadała w 2025 roku za około 13 proc. produkcji energii elektrycznej w Unii Europejskiej. Oznacza to, że nagła zmiana nasłonecznienia obejmująca znaczną część kontynentu jest dziś zauważalnym wydarzeniem również z punktu widzenia operatorów sieci.
Zaćmienie jest jednak zjawiskiem całkowicie przewidywalnym, dlatego jego dokładny czas i potencjalny wpływ można uwzględnić z wyprzedzeniem.
Jak bezpiecznie oglądać zaćmienie Słońca?
Podczas obserwacji trzeba pamiętać o bezpieczeństwie. W Polsce zaćmienie będzie częściowe, dlatego przez cały czas trwania zjawiska nie wolno patrzeć bezpośrednio na Słońce bez odpowiedniej ochrony oczu.
NASA oraz Europejska Agencja Kosmiczna przypominają, że zwykłe okulary przeciwsłoneczne nie zapewniają odpowiedniej ochrony. Do obserwacji należy używać specjalnych okularów lub filtrów przeznaczonych do oglądania Słońca. Szczególnie niebezpieczne jest patrzenie przez aparat fotograficzny, lornetkę czy teleskop bez właściwego filtra zamontowanego przed układem optycznym.
W środę wieczorem warto więc spoglądać nie tylko na wskazania europejskiego systemu energetycznego, ale przede wszystkim na zachodni horyzont. Przy sprzyjającej pogodzie mieszkańcy Polski zobaczą wyjątkowy zachód Słońca – częściowo zasłoniętego przez Księżyc.
Komentarze (0)