Do 2030 roku liczba ofiar śmiertelnych i ciężko rannych na drogach Unii Europejskiej ma spaść o 50 proc., a w perspektywie 2050 roku śmiertelność ma zostać zredukowana niemal do zera. To główne założenia unijnej strategii bezpieczeństwa ruchu drogowego znanej jako „wizja zero”. Dziś na drogach państw członkowskich każdego roku ginie ponad 20 tys. osób. Jednym z kluczowych narzędzi realizacji tego celu są zmiany w przepisach dotyczących prawa jazdy – w tym obowiązkowa wymiana bezterminowych dokumentów, nowe zasady ich ważności oraz modyfikacje w zakresie badań lekarskich kierowców. Parlament Europejski przyjął już rozwiązania, które w praktyce obejmą miliony kierowców w całej Unii, w tym około 15 mln w Polsce.
Wizja zero i presja na państwa członkowskie
Realizacja „wizji zero” to jeden z filarów unijnej polityki transportowej. Komisja Europejska wskazuje wprost: bez ujednolicenia zasad wydawania i kontroli praw jazdy nie da się skutecznie poprawić bezpieczeństwa drogowego. Dlatego Parlament Europejski przyjął pakiet zmian, które w praktyce oznaczają największą od lat rewolucję w przepisach dotyczących kierowców.
Zmiany obejmują zarówno nowych kierowców, jak i osoby, które prawo jazdy uzyskały kilkadziesiąt lat temu. Kluczowe jest jedno: bezterminowe prawa jazdy odchodzą do historii.
Bezterminowe prawo jazdy do wymiany. Obowiązek dla milionów kierowców
Po ujednoliceniu przepisów w całej Unii Europejskiej prawo jazdy będzie mogło być wydawane maksymalnie na 15 lat. Jeżeli dokument pełni jednocześnie funkcję krajowego dokumentu tożsamości, państwa członkowskie będą mogły skrócić jego ważność do 10 lat.
W Polsce nowe prawa jazdy już dziś mają 15-letni okres ważności. To efekt wcześniejszej nowelizacji ustawy o kierujących pojazdami, która dostosowała krajowe przepisy do unijnych wymogów. Problem dotyczy jednak milionów kierowców posiadających dokumenty wydane przed 19 stycznia 2013 roku.
Bez względu na to, że w ich blankietach nie widnieje data ważności, będą oni zobowiązani do wymiany dokumentu.
15 mln kierowców musi iść do urzędu. Liczy się data wydania
Ministerstwo Infrastruktury precyzyjnie wskazuje skalę zmian.
– Ustawa o kierujących pojazdami (art. 124) przewiduje, że prawa jazdy wydane przed 19 stycznia 2013 r., czyli tzw. bezterminowe, będą podlegać obowiązkowej wymianie w latach 2028–2033. Szacowana liczba dokumentów podlegających wymianie to około 15 mln sztuk – powiedziała dziennik.pl Anna Szumańska z Ministerstwo Infrastruktury.
Podstawą jest rozdział 19 ustawy o kierujących pojazdami. Art. 124 wprost stanowi, że osoby posiadające prawa jazdy wydane do 18 stycznia 2013 roku muszą dokonać ich wymiany na dokumenty zgodne z nowym wzorem.
Konkretne daty. Kiedy trzeba wymienić prawo jazdy
Obowiązkowa wymiana bezterminowych praw jazdy została rozpisana w czasie, by uniknąć paraliżu urzędów. Ustawa wskazuje jednoznacznie ramy czasowe:
• od 19 stycznia 2028 r.
• do 18 stycznia 2033 r.
W tym okresie kierowcy będą musieli złożyć wniosek o nowy dokument. Możliwa jest również wcześniejsza wymiana – na wniosek posiadacza prawa jazdy.
Wymiana odbywa się po złożeniu wniosku i uiszczeniu opłaty administracyjnej. Same uprawnienia do kierowania pojazdami nie wygasają – zmienia się wyłącznie dokument.
Każda kategoria, każdy kierowca. Kogo obejmują nowe zasady
– Każdy nowo wydany dokument prawa jazdy od 19 stycznia 2013 r. zawiera administracyjny okres ważności, stosownie do kategorii prawa jazdy – wskazuje Anna Szumańska.
Obecnie kierowcy otrzymują dokumenty ważne maksymalnie 15 lat. Dotyczy to kategorii: AM, A1, A2, A, B1, B, B+E oraz T. Jeżeli z orzeczenia lekarskiego wynika wada zdrowotna, np. wzroku, prawo jazdy może być wydane na 5 lat i oznaczone odpowiednim kodem w rubryce nr 12.
Inne zasady obowiązują kierowców zawodowych. Prawo jazdy kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D i D+E wydawane jest maksymalnie na 5 lat i zawsze w oparciu o aktualne orzeczenie lekarskie oraz psychologiczne.
Dokument traci ważność, ale uprawnienia zostają
Wątpliwości kierowców dotyczą przede wszystkim skutków upływu terminu ważności dokumentu.
– Po upływie okresu, na jaki został wydany dokument prawa jazdy, konieczna jest jego wymiana. Jednak uprawnienia do kierowania pojazdami nie wygasają – podkreśla Anna Szumańska.
Oznacza to, że kierowca nie traci prawa do prowadzenia pojazdów, ale nie może posługiwać się nieważnym dokumentem.
Ile kosztuje wydanie prawa jazdy w 2026 roku
Procedura wymiany prawa jazdy pozostaje formalnie prosta, ale kosztowna. Kierowca musi przygotować:
• wniosek o wydanie prawa jazdy (formularz dostępny w urzędzie lub online),
• kolorową fotografię 35 × 45 mm na jasnym tle (średnio ok. 50 zł za komplet),
• dowód wpłaty za wydanie dokumentu,
• kserokopię dotychczasowego prawa jazdy,
• dowód osobisty do wglądu,
• oświadczenie o zapoznaniu się z treścią art. 233 kodeksu karnego,
• oświadczenie złożone w trybie art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami,
• badanie lekarskie – jeżeli dokument ma określony termin ważności (koszt 200 zł).
Kto musi wymienić prawo jazdy już w 2026 roku
Nie tylko posiadacze bezterminowych dokumentów będą musieli pojawić się w urzędach. Wniosek o nowe prawo jazdy trzeba złożyć także wtedy, gdy:
• w 2026 roku upływa termin ważności dokumentu,
• w 2026 roku wygasa ważność konkretnej kategorii prawa jazdy,
• dokument został zgubiony lub zniszczony.
Wyższa opłata za prawo jazdy. Zmiany już w 2026 roku
Ministerstwo Infrastruktury zapowiada podwyżki opłat komunikacyjnych. Z nowych przepisów wynika, że w pierwszej połowie 2026 roku koszt wydania prawa jazdy wzrośnie z 100 zł do 115,50 zł. To efekt aktualizacji opłat administracyjnych, które nie były zmieniane od lat.
Seniorzy i badania lekarskie. Parlament Europejski łagodzi przepisy
Jednym z najbardziej kontrowersyjnych pomysłów Komisji Europejskiej były obowiązkowe badania lekarskie dla kierowców-seniorów co 5 lat, pod rygorem utraty prawa jazdy. Projekt ten wzbudził sprzeciw części państw członkowskich i europosłów.
Ostatecznie Parlament Europejski przyjął rozwiązanie kompromisowe.
– Kraje Unii mogą skrócić okres ważności prawa jazdy dla kierowców w wieku 65 lat lub starszych, aby zobowiązać ich do częstszych badań lekarskich lub kursów odświeżających wiedzę – powiedziała dziennik.pl Dorota Kolińska z biura prasowego Parlamentu Europejskiego. – Ważność prawa jazdy wyniesie 15 lat lub 10 lat, jeśli prawo jazdy będzie działać jako dokument tożsamości. Prawa jazdy na samochody ciężarowe i autobusy będą ważne przez 5 lat. Państwa członkowskie będą mogły dla starszych kierowców skrócić ważność prawa jazdy, powiedzmy do 5 lat – wyjaśniła.
Przed uzyskaniem pierwszego prawa jazdy lub przedłużeniem ważności dokumentu kierowca będzie musiał przejść badania lekarskie, m.in. wzroku i układu krążenia. Państwa członkowskie mogą jednak zdecydować, że w przypadku kierowców samochodów osobowych i motocykli badania zostaną zastąpione formularzem samooceny lub innym krajowym rozwiązaniem.
Komentarze (0)