Specjalna emerytura – kto może się ubiegać
Prawo do wcześniejszej, specjalnej emerytury przysługuje osobom urodzonym między 1 stycznia 1949 roku a 1 stycznia 1969 roku, które spełnią łącznie następujące warunki:
- osiągną powszechny wiek emerytalny, czyli 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn,
- posiadają co najmniej 20 lat okresów składkowych i nieskładkowych (kobiety) lub 25 lat (mężczyźni),
- udokumentują wymagany staż pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze,
- nie należą do otwartego funduszu emerytalnego albo złożą w ZUS wniosek o przekazanie środków z OFE na dochody budżetu państwa.
Spełnienie tylko części tych kryteriów nie wystarcza. ZUS bada każdy element oddzielnie, a brak jednego dokumentu może przesądzić o odmowie przyznania świadczenia.
Praca w szczególnych warunkach – co oznacza w praktyce
Praca w szczególnych warunkach to taka, która:
- wiąże się ze znaczną szkodliwością dla zdrowia,
- charakteryzuje się wysoką uciążliwością,
- wymaga szczególnej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub innych osób.
Do tej kategorii zalicza się m.in.:
- prace pod ziemią,
- działalność ratowników Górskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego,
- prace przy przetwarzaniu azbestu,
- produkcję ołowiu i kadmu.
Istotne jest, że ZUS uznaje wyłącznie pracę wykonywaną w pełnym wymiarze czasu pracy oraz w ramach stosunku pracy lub służby. Praca na część etatu, nawet jeśli była faktycznie wykonywana w warunkach szkodliwych, nie jest zaliczana.
Praca o szczególnym charakterze – jakie zawody obejmuje
Praca o szczególnym charakterze dotyczy zawodów wymagających wysokich kwalifikacji, stałej dyspozycyjności oraz ponoszenia odpowiedzialności za innych. Do tej grupy zalicza się m.in.:
- pracowników organów kontroli państwowej,
- pracowników administracji celnej,
- dziennikarzy,
- nauczycieli i innych pracowników pedagogicznych wykonujących pracę nauczycielską w rozumieniu Karty Nauczyciela,
- żołnierzy zawodowych,
- funkcjonariuszy Policji, ABW, AW, SKW, SWW, CBA, Straży Granicznej, BOR, Służby Celnej, Służby Więziennej i Państwowej Straży Pożarnej, jeśli nie spełniają warunków do świadczeń mundurowych.
Te zawody cechuje podwyższony poziom stresu, praca zmianowa, dyżury oraz stała gotowość do działania.
Wiek i staż – konkretne progi dla wybranych grup
Przepisy przewidują odrębne rozwiązania dla niektórych profesji:
- pracownik kolei – co najmniej 15 lat pracy; wiek 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,
- dziennikarz – minimum 15 lat pracy dziennikarskiej; wiek 55 lat (kobiety) i 60 lat (mężczyźni), przy czym osiągnięcie tego wieku musi nastąpić w trakcie wykonywania zawodu lub w dniu złożenia wniosku; dodatkowo wymagany jest podpisany układ zbiorowy pracy dziennikarzy,
- pracownik Najwyższej Izby Kontroli – co najmniej 15 lat zatrudnienia oraz osiągnięcie wieku 55/60 lat w czasie pracy w NIK.
Pełny wykaz zawodów znajduje się w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 roku.
Jakie dokumenty trzeba przygotować
Aby złożyć wniosek, należy pobrać ze strony ZUS:
- formularz EMP – wniosek o emeryturę,
- formularz ERP-6 – informacja o okresach składkowych i nieskładkowych.
Do wniosku trzeba dołączyć dokumenty potwierdzające:
- okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze,
- okresy składkowe i nieskładkowe (świadectwa pracy, zaświadczenia o zatrudnieniu, dokumenty potwierdzające zasiłek dla bezrobotnych, urlop wychowawczy),
- informacje o wysokości wynagrodzenia z poszczególnych okresów.
Wniosek należy złożyć najpóźniej dzień przed ukończeniem 60. lub 65. roku życia.
Kiedy składać wniosek i co w razie odmowy
Wniosek można złożyć najwcześniej 30 dni przed spełnieniem warunków. Złożony wcześniej zostanie odrzucony. Jeśli zostanie złożony później, świadczenie będzie przysługiwało od miesiąca złożenia wniosku.
Od decyzji ZUS przysługuje odwołanie w terminie miesiąca od jej doręczenia. Składa się je za pośrednictwem ZUS, który przekazuje sprawę do sądu. Odwołanie jest bezpłatne.
Kto nie dostanie wcześniejszej, specjalnej emerytury
ZUS nie uwzględnia:
- pracy na podstawie umów zlecenia,
- okresów prowadzenia działalności gospodarczej,
- pracy w szczególnych warunkach wykonywanej na niepełny etat.
Problematyczne mogą być także okresy:
- służby wojskowej,
- pobierania świadczeń rehabilitacyjnych,
- urlopu zdrowotnego.
Niektóre wynagrodzenia oraz świadczenia z tytułu choroby lub macierzyństwa również mogą nie zostać uwzględnione przy ustalaniu podstawy emerytury.
Komentarze (0)