Od 1 marca 2026 r. minimalna emerytura wynosi 1 978,49 zł brutto, co bezpośrednio przekłada się na nowe kwoty wolne od potrąceń. W praktyce oznacza to, że komornik nie może dowolnie sięgać po środki seniora – obowiązują konkretne limity procentowe i kwotowe, wynikające z Kodeksu postępowania cywilnego oraz ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Egzekucje z emerytur w 2026 r. – limity potrąceń zależne od rodzaju długu
Najistotniejsza zasada jest prosta: im wyższy społeczny priorytet zobowiązania, tym większy zakres dopuszczalnego potrącenia.
W przypadku zobowiązań cywilnoprawnych – takich jak niespłacone kredyty bankowe, pożyczki pozabankowe, zadłużenie na kartach kredytowych, zaległe rachunki za media czy czynsz – komornik może potrącić maksymalnie 25 proc. kwoty brutto świadczenia. Oznacza to, że 75 proc. emerytury pozostaje do dyspozycji dłużnika. Dodatkowo obowiązuje kwota wolna od zajęcia.
Inaczej wygląda sytuacja przy należnościach alimentacyjnych. To kategoria uprzywilejowana, której ustawodawca przyznał najwyższy priorytet. W tym przypadku komornik może zająć nawet 60 proc. emerytury brutto. Seniorowi pozostaje 40 proc. świadczenia.
Pomiędzy tymi dwoma skrajnościami znajdują się należności publicznoprawne oraz egzekucje karne, w tym m.in. opłaty za pobyt w domach pomocy społecznej, zakładach opiekuńczo-leczniczych czy zakładach pielęgnacyjno-opiekuńczych. W tych przypadkach potrącenie może wynieść do 50 proc. świadczenia.
Jeżeli wobec jednej osoby prowadzone są równocześnie różne egzekucje – np. alimenty i dług bankowy – łączna suma potrąceń nie może przekroczyć 60 proc. kwoty brutto emerytury.
Kwoty wolne od potrąceń od 1 marca 2026 r. – konkretne stawki
Waloryzacja świadczeń w marcu 2026 r. przełożyła się na nowe, wyższe kwoty wolne od potrąceń. To mechanizm zabezpieczający minimalne środki do życia.
Przy egzekucji innych należności niż alimentacyjne – a więc m.in. kredytów, mandatów, zaległych rachunków czy pożyczek – kwota wolna wynosi 1 401,57 zł. Jeżeli emerytura jest równa tej kwocie lub niższa, Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmawia realizacji zajęcia i informuje komornika o braku możliwości potrąceń.
W przypadku należności alimentacyjnych oraz zobowiązań związanych z funduszem alimentacyjnym kwota wolna to 849,42 zł.
Dla świadczeń wypłaconych zaliczkowo lub nienależnie pobranych – obejmujących m.in. emerytury, renty, świadczenia wychowawcze 800+, „Dobry Start”, dodatki pielęgnacyjne, rodzinny kapitał opiekuńczy czy świadczenia wspierające – kwota wolna wynosi 1 121,28 zł.
Najniższa kwota wolna dotyczy odpłatności za pobyt w DPS, ZOL i ZPO – w tym przypadku to 339,76 zł.
Przykład: ile może zająć komornik z emerytury 3 500 zł
Przy emeryturze brutto w wysokości 3 500 zł:
- w przypadku długu bankowego komornik może potrącić maksymalnie 25 proc., czyli 875 zł. Emerytowi pozostaje 2 625 zł brutto;
- przy zaległych alimentach potrącenie może sięgnąć 60 proc., czyli 2 100 zł. Do dyspozycji seniora pozostaje 1 400 zł brutto.
To wyliczenia maksymalne. Ostateczna kwota zajęcia musi uwzględniać obowiązujące kwoty wolne.
Waloryzacja emerytur a egzekucje z emerytur
Każdego roku, wraz z marcową waloryzacją świadczeń, zmieniają się również limity ochronne. Wzrost minimalnej emerytury do 1 978,49 zł brutto automatycznie podniósł poziom kwot wolnych. Oznacza to, że osoby z najniższymi świadczeniami są w większym stopniu chronione przed zajęciem.
ZUS jako organ wypłacający świadczenia ma obowiązek stosować ustawowe ograniczenia. Nie przekazuje komornikowi środków, jeśli naruszałoby to kwotę wolną. W praktyce część wniosków egzekucyjnych kończy się informacją o braku możliwości potrąceń z powodu zbyt niskiej emerytury.
Trzynasta i czternasta emerytura poza egzekucją
W 2026 r. dodatkowe roczne świadczenia – tzw. trzynasta i czternasta emerytura – pozostają w pełni wyłączone spod egzekucji komorniczej. Ochrona ma charakter bezwzględny i nie zależy od rodzaju zadłużenia.
Taka sama zasada dotyczy dodatku pielęgnacyjnego, świadczeń z pomocy społecznej oraz programu 800+. Środki te nie mogą zostać zajęte na poczet długów, nawet w przypadku egzekucji alimentów.
Egzekucje z emerytur a rosnące zadłużenie seniorów
Dane Krajowego Rejestru Długów pokazują, że zadłużenie osób po 60. roku życia od kilku lat utrzymuje się na wysokim poziomie i liczonym w miliardach złotych. Najczęściej są to zobowiązania kredytowe, pożyczkowe oraz zaległości wobec firm windykacyjnych. Wzrost kosztów życia – w tym cen energii, leków i usług medycznych – zwiększa ryzyko powstawania zaległości.
Eksperci rynku finansowego zwracają uwagę, że dla części seniorów nawet potrącenie 25 proc. świadczenia oznacza poważne ograniczenie budżetu domowego. W przypadku alimentów sytuacja jest jeszcze trudniejsza, bo pozostaje jedynie 40 proc. emerytury brutto.
Podstawa prawna
- Ustawa z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego
- Ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Komentarze (0)