Nowy program NFZ rusza od 1 października
Narodowy Fundusz Zdrowia określił zasady finansowania nowego programu badań przesiewowych. Chodzi o profilaktykę raka płuca z wykorzystaniem niskodawkowej tomografii komputerowej, czyli NDTK. Program ma rozpocząć się 1 października 2026 roku. Odpowiednie zarządzenie prezesa NFZ dotyczące warunków zawierania i realizacji umów w ramach programów profilaktycznych weszło już w życie. Niskodawkowa tomografia komputerowa pozwala dokładnie obejrzeć płuca przy zastosowaniu mniejszej dawki promieniowania niż podczas standardowej tomografii. Badanie może wykryć nawet niewielkie zmiany, zanim pojawią się wyraźne objawy choroby.
Kto będzie mógł wykonać bezpłatne badanie?
Program nie będzie dostępny dla wszystkich. Skierowany jest przede wszystkim do osób znajdujących się w grupach podwyższonego ryzyka zachorowania na raka płuca. Do programu będą mogły zakwalifikować się trzy główne grupy pacjentów:
- osoby w wieku 55-74 lat, które mają za sobą wieloletnią historię palenia tytoniu,
- osoby w wieku 50-54 lata z odpowiednio długą historią palenia, u których występują dodatkowe czynniki ryzyka, m.in. zawodowy kontakt z azbestem czy przypadki raka płuca w rodzinie,
- osoby w wieku 55-74 lat, które spełniają kryterium dotyczące historii palenia i pięć lat wcześniej zakończyły leczenie raka płuca.
Szczegółowa kwalifikacja będzie więc zależała nie tylko od wieku, ale również od historii palenia i innych czynników zwiększających ryzyko rozwoju choroby.
Bez skierowania do lekarza
Jedną z najważniejszych zasad programu będzie możliwość wykonania badania bez skierowania. Pacjent spełniający odpowiednie kryteria będzie mógł zostać zakwalifikowany do niskodawkowej tomografii komputerowej w ramach programu profilaktycznego. Jeśli wynik badania wzbudzi podejrzenie choroby, pacjent zostanie skierowany na dalszą diagnostykę. W przypadku potwierdzenia nowotworu przewidziane jest wystawienie karty diagnostyki i leczenia onkologicznego, czyli karty DILO. Ma ona umożliwić szybsze rozpoczęcie dalszego leczenia.
Rak płuca długo może nie dawać objawów
Wprowadzenie programu ma szczególne znaczenie ze względu na charakter raka płuca. Choroba przez długi czas może rozwijać się bez charakterystycznych objawów, dlatego u części pacjentów jest wykrywana dopiero na zaawansowanym etapie. To właśnie późne rozpoznanie znacznie ogranicza możliwości skutecznego leczenia. Według danych przywołanych w dokumentacji programu w ostatnich dwóch dekadach z powodu raka płuca umierało w Polsce średnio około 22,1 tys. osób rocznie. Najważniejszym czynnikiem ryzyka pozostaje palenie tytoniu. Szacuje się, że zdecydowana większość przypadków raka płuca związana jest z ekspozycją na substancje rakotwórcze znajdujące się w dymie tytoniowym.
Wczesne wykrycie może zdecydować o skuteczności leczenia
Niskodawkowa tomografia komputerowa ma umożliwiać wykrywanie zmian w płucach na bardzo wczesnym etapie, również wtedy, gdy pacjent nie zauważa jeszcze żadnych niepokojących dolegliwości. Małe guzki wykryte odpowiednio wcześnie mogą zostać poddane dalszej diagnostyce, a w przypadku potwierdzenia choroby pacjent może szybciej rozpocząć leczenie. To właśnie zwiększenie liczby nowotworów wykrywanych we wczesnym stadium jest jednym z najważniejszych celów nowego programu.
Ile będzie kosztował program?
Koszty realizacji programu oszacowała Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji. Według przedstawionych wyliczeń w pierwszym roku funkcjonowania programu wydatki mają wynieść około 12,7 mln zł. W drugim roku przewidywany koszt to 38,1 mln zł, a w trzecim około 63,6 mln zł. Nowe zasady mają zacząć obowiązywać w praktyce od 1 października 2026 roku.
Źródła
- Narodowy Fundusz Zdrowia – informacje dotyczące profilaktyki raka płuca oraz badań z wykorzystaniem tomografii komputerowej.
- Narodowy Instytut Onkologii – informacje o włączeniu programu badań przesiewowych raka płuca z wykorzystaniem niskodawkowej tomografii komputerowej do świadczeń gwarantowanych. Rozporządzenie Ministra Zdrowia weszło w życie 23 lipca 2026 r., a umowy z placówkami mogą obejmować okres od 1 października 2026 r.
- PortalSamorzadowy.pl / PAP – „Od 1 października darmowe badania bez skierowania. NFZ zaprasza trzy grupy pacjentów”, publikacja z 1 września 2026 r.
Komentarze (0)