Przez najbliższe dziesięć lat węgiel do Elektrowni Bełchatów będzie dostarczany już tylko ze szczercowskiej odkrywki. Jeszcze w tym miesiącu zakończy się bowiem wydobycie z Pola Bełchatów, w którym zasoby węgla po prostu się skończyły. Dzięki sąsiedniemu Polu Szczerców największa w kraju elektrownia będzie mogła produkować prąd więc jeszcze co najmniej przez dekadę. Jednak wcale nie musiało tak być, a dziś Bełchatów mógł stanąć przed perspektywą końca paliwowo-energetycznego zagłębia. W przypadku budowy odkrywki Szczerców sytuacja na przestrzeni lat zmieniała się bowiem jak w kalejdoskopie. I z całą pewnością nie będzie zbyt wielką przesadą stwierdzenie, że dzięki determinacji bełchatowskich górników ostatecznie udało się doprowadzić do rozpoczęcia budowy, a później wydobycia węgla w tym miejscu.
Pierwsza decyzja w sprawie rozpoczęcia prac przygotowawczych na Odkrywce "Szczerców" została podjęta przez ówczesne władze w lutym 1979 roku, a kilka miesięcy później rozpoczęto roboty hydrotechniczne przy przełożeniu północno-wschodniego odcinka rzeki Krasówki. Wielkość zasobów węgla szacowano na ponad 700 mln ton, a jego średnią kaloryczność na 1800 kcal/kg.
- Za koniecnznością i celowością budowy Odkrywki "Szczerców" opowiadali się nie tylko kompetentni eksperci związani profesjonalnie z energetyką, lecz również niezależni eksperci jak np. Komitet Gospodarki Surowcami PAN - wspomina Kazimierz Kozioł, były dyrektor KWB Bełchatów, odsłaniając kulisy powstania odkrywki w Monografii KWB Bełchatów "Od przedsiębiorstwa państwowego do spółki akcyjnej".
Prace powoli posuwały się do przodu, a w maju 1981 roku rozpoczęto montaż pierwszej koparki nadkładowej. Radość górników nie trwała jednak długo, bo już miesiąc później Komisja Planowania przy Radzie Ministrów zdecydowała o wstrzymaniu robót inwestycyjnych. Później, w kolejnych latach, centralne władze kilkukrotnie na przemian uruchamiały i wstrzymywały budowę szczercowskiej odkrywki.
Walka o drugą kopalnianą odkrywkę
W latach 1981-1984 z uzyskanego kredytu specjalnego, finansowano zakupy zakontraktowanych maszyn podstawowych oraz prowadzono roboty zabezpieczające na wstrzymanych obiektach. Górnicy musieli czekać na zmianę decyzji Rady Ministrów aż do 1985 roku, gdy prace przygotowawcze zostały wznowione. Kolejne laty przyniosły kolejne niepomyślne rozstrzygnięcia. Po zmianie ustrojowej i w okresie burzliwej transformacji w kraju, decyzją rządu budowa odkrywki została wstrzymana do końca 1991 roku. Uchwały Rady Ministrów nie precyzowały w jednoznaczny sposób dalszych losów budowy odkrywki.
- Począwszy od 1991 r. KWB Bełchatów próbowała wznowić budowę Odkrywki "Szczerców". Problematyka wznowienia budowy była wielokrotnie przedstawiana w różnego rodzaju wystąpieniach i opracowaniach kierowanych do Ministerstwa Przemysłu i Handlu. Zebrano wiele opinii rzeczoznawców, wykonano szereg opracowań, analiz i studiów. W 1992 r. przedstawiono Ministrowi Przemysłu i Handlu ekspertyzę z firmy "Strategia" doc. T. Muszkieta oraz szczegółową ofertą na dostawę energii elektrycznej z Bełchatowskiego Okręgu Paliwowo-Energetycznego od 2000 r. Na wystąpienie KWB Bełchatów resort jednak nie odpowiedział - wspomina Kazimierz Kozioł na łamach kopalnianej kroniki.
18 maja 1994 r. KWB Bełchatów zawarła umowę z Ministerstwem Finansów na spłatę kredytu zaciągniętego w latach 80. na budowę Odkrywki "Szczerców". Oznaczało to, że stała się tym samym pełnoprawnym właścicielem niezakończonej inwestycji. Natomiast elektrownia przy współpracy z kopalnią przedłożyła Polskim Sieciom Elektroenergetycznym ofertę "długoterminowej dostawy mocy". Oferta wygrała, dzięki czemu podpisano list intencyjny w sprawie budowy Elektrowni "Bełchatów II" o mocy 800 MW i dostarczania do niej węgla z odkrywki Szczerców. Ówczesny rząd przyjął założenia Polityki Energetycznej Polski do 2010 roku, gdzie sformułowano wniosek o efektywne wykorzystanie węgla brunatnego w "bełchatowskim zagłębiu". W 1996 r. minister przemysłu i handlu podpisał decyzję o rozpoczęciu procesu inwestycji dla Elektrowni Bełchatów II.
- Motorem działań, które doprowadziły do tej decyzji był ówczesny dyrektor naczelny KWB Bełchatów - Jerzy Wagenknecht. To dzięki jego uporowi i staraniom przekonano decydentów, że rozwój polskiej energetyki musi być oparty w pierwszym rzędzie na najtańszym paliwie (węglu brunatnym) - wspomina Kazimierz Kozioł na łamach kopalnianej monografii.
W bełchatowskiej kopalni rozpoczęto intensywne projektowanie, aby wybrać ostateczny wariant udostępniania złoża. Do budowy drugiej elektrowni nigdy nie doszło, gdyż zmieniła się koncepcja. Zrezygnowano z odrębnej elektrowni na rzecz dobudowy jednego nowoczesnego bloku o mocy 858 MW na terenie Elektrowni Bełchatów, który z powodzeniem udało się zrealizować i uruchomić wiele lat później.
Dla Pola Szczerców przełomowy okazał się 1998 rok, gdy 22 lutego uroczyście wznowiono budowę odkrywki z udziałem przedstawicieli rządu.
- Do umożliwienia rozpoczęcia robót udostępniających konieczne było wykonanie szeregu prac przygotowawczych, z których najbardziej spektakularne było przemieszczenie dwóch maszyn podstawowych (koparki nadkładowej i zwałowarki) oraz stacji napędowych przenośników z terenu odkrywki w Polu „Bełchatów” w rejonu wkopu udostępniającego odkrywki Pola „Szczerców” tzw. trasą prowadzenia maszyn o długości o. 20 km – czytamy w kopalnianej kronice.
Premier uruchomił pierwszą koparkę
Ważną datą w dziejach szczercowskiej odkrywki był 21 października 2002 roku, gdy dokonano uroczystego uruchomienia koparki w chodzącej w skład pierwszego układu KTZ (koparka-zwałowarka-taśmociąg) odkrywki w Polu „Szczerców”. Historycznemu wydarzeniu nadano wielką rangę, bo na terenie kopalni pojawili się przedstawiciele rządu z ówczesnym premierem Leszkiem Milerem na czele, który uroczyście uruchomił koparkę. Na miejscu nie zabrakło również… duchownych. Biskup Adam Lepa dokonał symbolicznego poświęcenia.
Przez kolejne lata gigantyczne koparki zdejmowały miliony ton ziemi, aby dostać się do węgla. Nadkład był składowany na pobliskim zwałowisku zewnętrznym, które wraz z biegiem lat utworzyło drugą sztuczną górę w regionie, nazywaną „bliźniaczą górą Kamieńsk”. Jak policzono, w ciągu siedmiu lat, to wydobycia pierwszego węgla z Pola Szczerców, zdjęli aż… 330 mln metrów sześciennych ziemi.
Co po węglu? W planach jest gigantyczne jezioro
Historyczny moment nastąpił w sierpniu 2009 roku, a pierwsze bryły węgla odbierał ówczesny prezes kopalni, a dziś szef koncernu PGE GiEK – Jacek Kaczorowski. Szacowano wówczas, że górnicy mają do wydobycia łącznie aż 720 mln ton węgla, a prace w szczercowskiej odkrywce potrwają do 2038 roku. Dziś w związku z transformacją energetyczną mówi się o tym, że elektrownia i kopalnia zakończą działalność mogą już w 2036 roku, a olbrzymie odkrywki zostaną zamienione w gigantyczne sztuczne jezioro. Pole Bełchatów już jest wypłycane, podobne prace planowane są również w odkrywce Szczerców. Docelowo obydwie odkrywki mają zostać połączone w jeden zbiornik, który ma być najgłębszy w Polsce. Planowana jest ogromna plaża, przystań jachtowa i wiele innych atrakcji wokół sztucznego jeziora, które ma być najgłębszym w Polsce. Jego maksymalna głębokość wyniesie ok. 170 metrów, czyli o około 70 metrów więcej niż ma jezioro Hańcza.
Komentarze (0)