Przez niemal 100 lat nie było pewności, czy nadal rośnie w Polsce
Chodzi o gąskę sosnową, czyli Tricholoma matsutake, znaną na świecie przede wszystkim jako matsutake. To jeden z najbardziej cenionych grzybów w kuchni japońskiej. Historia jego występowania w Polsce jest wyjątkowa. Jedno z historycznych stanowisk opisano w 1921 roku w Gdańsku. Przez kolejne dziesięciolecia brakowało potwierdzonych informacji o nowych znaleziskach i gatunek uznawano za niezwykle rzadki, a nawet wymarły w naszym kraju.
Przełom nastąpił w 2021 roku w okolicach Zawoi w Małopolsce, gdzie odnaleziono owocniki odpowiadające gąsce sosnowej. Znalezisko wzbudziło sporo zainteresowania wśród grzyboznawców. Na tym jednak historia się nie skończyła. W bazie rejestrującej stanowiska rzadkich grzybów znajduje się również udokumentowane znalezisko z sierpnia 2023 roku w okolicach Tenczyna w województwie małopolskim. Trzy owocniki znaleziono w lesie świerkowo-jodłowym z udziałem starych sosen, a materiał zielnikowy trafił do specjalisty z Instytutu Dendrologii PAN.
Kilogram może kosztować fortunę
Matsutake jest szczególnie ceniona w Japonii, gdzie najlepsze okazy osiągają bardzo wysokie ceny. W przypadku wyjątkowej jakości grzybów mówi się nawet o kwotach sięgających około 2 tys. euro za kilogram, czyli ponad 8 tys. zł. Tak wysoka cena wynika między innymi z rzadkości występowania grzyba oraz trudności z jego pozyskiwaniem. Matsutake tworzy mikoryzę z drzewami i nie daje się łatwo produkować na skalę przemysłową tak jak pieczarki czy boczniaki. W Japonii grzyb traktowany jest jako produkt luksusowy. Szczególnie efektowne okazy bywają wręczane jako ekskluzywny prezent i wykorzystywane w drogich restauracjach.
Po czym można rozpoznać gąskę sosnową?
Gąska sosnowa ma masywny, jędrny owocnik. Jej kapelusz jest zazwyczaj brązowawy, a młode okazy mogą mieć charakterystycznie podwinięte brzegi. Trzon jest mocny i sprężysty. Jedną z najbardziej charakterystycznych cech matsutake jest jednak bardzo intensywny zapach, opisywany jako korzenny, słodkawy lub przypominający cynamon. To właśnie aromat jest jednym z powodów, dla których grzyb jest tak ceniony w kuchni azjatyckiej. W Polsce gatunek związany jest m.in. z lasami iglastymi. Baza grzyby.pl wskazuje przede wszystkim na występowanie pod sosnami, na ubogich i piaszczystych glebach.
Znalezienie takiego grzyba nie oznacza jednak wielkiego zarobku
Choć teoretyczna wartość kilku kilogramów matsutake mogłaby być ogromna, polski grzybiarz nie powinien traktować takiego znaleziska jako sposobu na szybki zarobek. Aktualny na 2026 rok wykaz Ministerstwa Zdrowia określa gatunki grzybów, które mogą być dopuszczane do obrotu lub wykorzystywane przy produkcji przetworów grzybowych. Gąski sosnowej Tricholoma matsutake na tej liście nie ma. Oznacza to, że znalezionych w polskim lesie okazów nie można po prostu wystawić na sprzedaż jako grzybów spożywczych.
Trzeba uważać na podobne gatunki
Wysoka wartość matsutake nie powinna również zachęcać do zbierania każdego podobnego grzyba. Gąski obejmują wiele gatunków, a ich prawidłowe rozpoznawanie może sprawiać problemy nawet doświadczonym grzybiarzom. W przypadku nietypowego lub nieznanego okazu najlepiej go nie spożywać. Szczególnie interesujące znalezisko można natomiast sfotografować i zgłosić specjalistom lub grzyboznawcom. W przypadku tak rzadkiego gatunku informacje o nowym stanowisku mogą mieć znacznie większą wartość naukową niż sam grzyb.
Jedno jest pewne - matsutake po niemal stu latach ponownie została potwierdzona w Polsce, a kolejne udokumentowane znaleziska pokazują, że ten wyjątkowy gatunek wciąż skrywa się w naszych lasach.
Komentarze (0)